Dạy chữ - dạy người

Dạy chữ - dạy người
Tham luận – Trường THCS – THPT Nguyễn Văn Khải.
 
NHÂN CÁCH VỚI “DẠY CHỮ - DẠY NGƯỜI” Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
TỈNH ĐỒNG THÁP”
 
Từ xa xưa ông cha ta rất coi trọng về đạo đức và các qui định chuẩn mực. Bất cứ việc gì cũng có trên, có dưới, có tôn ti, trật tự. Trong giáo dục, đạo đức luôn được đặt lên hàng đầu “Tiên học lễ hậu học văn". Và trong một cuộc nói chuyện với học sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
I. THỰC TRẠNG
Các trường trung học tỉnh Đồng Tháp nói chung và huyện Cao Lãnh nói riêng mọi hoạt động dạy học của nhà trường dường như quá đè nặng vào việc dạy chữ. Dạy chữ ở đây được hiểu là truyền thụ, cung cấp về kiến thức cho học sinh để học sinh lĩnh hội tri thức.
Trong một tiết dạy (45 phút) giáo viên rất ít thời gian để giáo dục cho học sinh về nhân cách sống, biết  yêu quê hương, đất nước, con người, biết cách cư xử lễ phép với mọi người xung quanh, sống và làm việc theo pháp luật, hiểu và tôn trọng tập tục truyền thống của ông cha, biết điều hay lẽ phải, tránh những thói hư tật xấu, biết yêu thương giúp đỡ người kém may mắn hơn ...
          Ngày nay, theo đà phát triển của xã hội, đạo đức của học sinh cũng có nhiều thay đổi. Theo nhận định chung thì đạo đức của thanh thiếu niên, đặc biệt là ở học sinh sa sút rất nhiều. Chúng ta vẫn thấy học sinh nói tục, chửi bậy, không vâng lời cha mẹ, thầy cô; đánh nhau, trốn học …; học sinh thiếu những kĩ năng sống cơ bản; tư tưởng lệch lạc , sống không có lý tưởng . Đạo đức, lối sống, tư tưởng của học sinh ngày càng đi xuống bởi nhiều lý do nhưng  nguyên nhân chủ yếu là do cơ chế thị trường làm cho mọi người trong xã hội bận rộn nhiều với công việc, với những toan tính để làm giàu mà lãng quên đi một việc hết sức quan trọng là gần gũi, giáo dục nhân cách cho con cái trong gia đình. Mặt khác có lẽ do chúng ta chưa tìm ra những giải pháp tốt có hiệu quả trong việc giáo dục chuẩn mực đạo đức cho học sinh khi xã hội ngày càng phát triển và thay đổi như hiện nay. Do đó một nhiệm vụ hết sức quan trọng đặt ra cho nhà trường, đó là: song song với việc giáo dục  về “Trí dục” thì phải nghiên cứu, tìm hiểu thực tế để tìm ra những giải pháp tốt nhất, những kinh nghiệm giáo dục về “Đức dục” có hiệu quả nhất để cùng nhau giáo dục lớp trẻ trở thành những người tốt, có ích cho xã hội .
II. GIẢI PHÁP.
          1. Trong việc dạy chữ.
Trước hết, chúng ta phải thực hiện được việc “dạy chữ” cho thật tốt, tạo điều kiện cho việc “dạy người”, để làm được điều đó thì phải thực hiện triệt để việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, dạy về phương pháp học, chứ không nên đổ đầy kiến thức cho học sinh, phải trở thành người thầy chủ đạo, hướng dẫn học sinh phải biết tự học, tự nghiên cứu và biết sáng tạo. Cụ thể:
+ Trong quá trình giảng dạy các thầy cô nên chú ý tới giáo dục động cơ, thái độ học tập trên cơ sở động viên, khuyến khích kịp thời cho học sinh.
+ Tư duy chỉ nảy sinh khi đứng trước tình huống có vấn đề, vì vậy các thầy cô nên kết hợp tốt các phương pháp dạy học với nhau như phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học mới một cách linh hoạt.
+ Các thầy cô nên tiến hành hệ thống hóa kiến thức như vậy học sinh sẽ nhớ nhiều và nhớ sâu những tri thức mà mình đã học.
+ Vận dụng tri thức vào nhiều hoàn cảnh khác nhau, để cho học sinh có thể giải quyết các vấn đề bằng nhiều cách khác nhau. Vì thực tế cho thấy, cùng là một vấn đề nhưng đặt ở các hoàn cảnh khác nhau sẽ có tính chất khác nhau và sẽ có cách thức giải quyết khác nhau để có được kết quả tốt nhất.
+ Luôn thực hiện nguyên tắc “ học đi đôi với hành”. Đối với thầy cô luôn phải tìm hiểu về thực tế  để đưa vào bài giảng và để bài giảng hấp dẫn. Đồng thời làm cho học sinh thấy được vai trò của lý luận đối với thực tiễn và ngược lại.
+ Lôi cuốn học sinh vào quá trình luyện tập, vận dụng hiểu biết vào tình huống thực tế. Trong quá trình giảng dạy cũng nên khai thác vốn sống, vốn kinh nghiệm của học sinh để góp phần làm cho nội dung bài học thêm phong phú.
+ Nâng cao hiệu quả phương pháp làm việc nhóm cho học sinh: Các nhóm phải phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong nhóm, giáo viên phải có các nội dung khoa học nhất định để học sinh chuẩn bị và phải có sự điều khiển, hướng dẫn của thầy cô. Khi tiến hành học sinh phải biết nhận xét, phân tích, đánh giá ý kiến của người khác, bảo vệ ý kiến của bản thân với những luận cứ vững chắc. Cũng nên cho học sinh quyền được cho điểm các thành viên trong nhóm và cho điểm các nhóm khác. Đối với những vấn đề đưa ra nhóm phải có trách nhiệm giảng giải cho các thành viên cùng nhau hiểu và làm việc nhóm cho tốt
+ Nên bồi dưỡng cho học sinh về phương pháp tự học, tự nghiên cứu và phải có sự kiểm tra, đánh giá về vấn đề này để xem việc tự học, tự nghiên cứu của học sinh có thật sự hiệu quả không.
Với những biện pháp trên nếu thực hiện tốt, linh hoạt thì tôi nghĩ việc “dạy chữ” cho học sinh sẽ đạt hiệu quả, thu gọn lại số lượng kiến thức lý thuyết cồng kềnh, không quá tải về lượng kiến thức đưa vào cho học sinh, vì thế việc “dạy chữ” không chiếm quá nhiều thời gian thực hiện trên lớp và từ đó chúng ta có thể dành thời gian cho việc “dạy người”.
2. Trong việc dạy người.
Mỗi thầy cô phải là tấm gương để các em noi theo, phải chuẩn mực về mọi việc, gần gũi với các em. Thầy cô phải thường xuyên nhắc nhở các em từ chuyện ăn mặc, đầu tóc, nói năng, cho đến những giao tiếp thông thường, ứng xử với người lớn, bạn bè như thế nào là đúng, là lễ phép. Những điều này không thể có một giáo trình nào cụ thể và càng không thể mang vào sách vở tất cả những điều đó. Điều quan trọng là chính bản thân mỗi thầy cô là tấm gương cho học sinh  của mình.
Tăng cường giáo dục truyền thống cho học sinh. Việc hiểu đúng lịch sử dân tộc không những tạo ra cho học sinh về lòng tự hào chính đáng, để từ đó, không những noi theo mà có trách nhiệm phải viết tiếp những trang sử hào hùng khác của dân tộc, bằng chính năng lực và phẩm chất của các em. Vì vậy, nhà trường nên tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về lịch sử nước nhà và tổ chức tham quan các địa danh lịch sử. Bên cạnh những tấm gương về các bậc tiền bối, có cả những tấm gương của các bậc cha ông trong công cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thời kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ và có người vẫn còn sống. Nhà trường cần biết khai thác những “tài sản” vô giá này bằng cách tổ chức những buổi nói chuyện của các nhân vật nói trên về người thật, việc thật. Để từ đó giúp cho học sinh không dừng lại ở chỗ cảm nhận được mà còn biết tự xác lập cho mình về niềm tin và hoài bão.Thiết nghĩ người đứng ra tổ chức những hoạt động đó không ai khác là thầy cô giáo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của nhà trường – với chức năng là giáo dục truyền thống cho học sinh.
Chúng ta phải hướng các em đến những hoạt động thiết thực trong cuộc sống như cho học sinh đi làm từ thiện, giúp đỡ người nghèo, người già neo đơn, người tàn tật, trẻ em mồ côi, đến những vùng khó khăn để các em biết trân trọng cuộc sống của chính mình.
Cần nêu gương người tốt và việc tốt một cách kịp thời. Trong một tập thể đông đảo học sinh bao giờ và lúc nào cũng có thể xuất hiện những tấm gương tốt, những điển hình tốt. Trách nhiệm nhà trường là tìm các biện pháp khác nhau để nhân rộng những tấm gương đó. Đừng bao giờ nghĩ là những tấm gương đó phải là những gì cao xa mà chính là bằng những việc làm rất cụ thể như tinh thần hiếu học, giúp đỡ bạn bè trong những hoàn cảnh đặc biệt nào đó, những đức tính trung thực trong đời thường và trong học tập v.v...
Bên cạnh việc biểu dương người tốt, việc tốt phải kịp thời lên án các tệ nạn xã hội, bệnh lười biếng thiếu trung thực. Những biểu hiện tiêu cực trong học tập, trong sinh hoạt của học sinh chính là làm hoen ố truyền thống tốt đẹp của các thế hệ học sinh nhà trường. Chúng ta cần phải lên án một cách kịp thời, tế nhị thông qua các cuộc sinh hoạt lớp, đoàn thể. Để từ đó hướng cho học sinh khắc phục có hiệu quả những sai trái và lệch lạc trong lối sống và tạo điều kiện để các em vươn lên làm chủ bản thân, bằng việc nuôi dưỡng các hoài bão và ước mơ chính đáng của các em.
Công tác đoàn phải thường xuyên đổi mới kịp thời, hấp dẫn, đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của các em như: mở các câu lạc bộ giao lưu, võ thuật, vẽ tranh, các cuộc thi văn hóa, văn nghệ, thể thao....Có như thế mới thu hút được sự quan tâm, nhiệt tình tham gia của các bạn trẻ vào những buổi sinh hoạt, những hoạt động ngoại khóa, những thông điệp truyền tải kỹ năng sống thì mới đạt hiệu quả mong đợi.
+ Và một việc làm đóng vai trò rất quan trọng trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là nhà trường và gia đình phải có sự gắn kết chặt chẽ, có sự phân công rạch ròi trong quản lý, giáo dục các em thì chắc chắn chuyện đổ lỗi qua lại sẽ không còn. Xã hội - gia đình - nhà trường tạo nên thế chân kiềng vững chắc trong việc “dạy người”.
Tóm lại, “Dạy chữ - Dạy người” là một quá trình đồng bộ, không chỉ một sớm, một chiều, mà phải tiến hành liên tục, hàng ngày từ những việc làm và ứng xử nhỏ nhất. Vì vậy,  chúng ta phải nỗ lực phấn đấu để đạt được vì tương lai con em chúng ta./.
 
Thu Nga

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây